Εκτύπωση

Υγεία

Καταχώριση Θέσεις

1iatroiΣύντομη εισαγωγή – η ποιότητα στο σύστημα Υγείας

Στη χώρα μας, τα προηγούμενα χρόνια η χρηματοδότηση της υγείας ήταν αναμφίβολα γενναιόδωρη. Δεν υστερούσε από τους μέσους όρους των χωρών της ΕΕ και ήταν ψηλά στις ταξινομήσεις του ΟΟΣΑ. Είναι το κόστος και η ποιότητα στην Υγεία παράλληλα μεγέθη; Έπιαναν τα χρήματα τόπο; Η διάχυτη αντίληψη είναι ότι δεν έπιαναν. Ποιος είναι ο λόγος για αυτό; Διότι κάναμε και τα 3 λάθη που πρέπει να αποφεύγονται σε παρόμοια συστήματα : υπερ-χρησιμοποίηση πόρων, υπο-χρησιμοποίηση πόρων και εσφαλμένη χρήση πόρων.

Η υπερ-χρησιμοποίηση πόρων: κλασσικό παράδειγμα το φάρμακο. Από 1 δις δαπάνη [2000] ξεπέρασε τα 5 δις το 2009. Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ο 5πλασιασμός της φαρμακευτικής δαπάνης σε μια 10ετία βελτίωσε ανάλογα την υγεία του πληθυσμού; Νομίζω όχι. Πολλοί ισχυρίζονται ότι η φαρμακευτική δαπάνη είναι πρόβλημα τιμολόγησης, αλλά στο φάρμακο έχουμε και πρόβλημα όγκου πωλήσεων. Με βάση στοιχεία του IMS, ο όγκος πωλήσεων, ακόμα και στην κρίση, παραμένει σταθερός, μάλιστα μεταξύ 2010-2011 αυξήθηκε 0,6%. Σε κάθε Έλληνα αντιστοιχούν ετησίως 34,5 κουτιά φαρμάκων. Στη Γερμανία [στοιχεία VFA, συνδέσμου φαρμακοβιομηχανιών], το αντίστοιχο νούμερο είναι 19,7!. Άρα, έχουμε και πρόβλημα όγκου.

Κλασική περίπτωση υπο-χρησιμοποίησης πόρων: οι μονάδες υγείας του ΕΟΠΥΥ. Πρόσφατη μελέτης της Εθνικής Σχολής Δημ. Υγείας έδειξε ότι οι μονάδες του ΕΟΠΥΥ λειτουργούν σε ποσοστό μικρότερο του 40%. Τι συμβαίνει και ο κόσμος γυρίζει την πλάτη σε δωρεάν δημόσιες δομές; Και τι κάνει αυτός ο κόσμος; Δεν αναζητά υπηρεσίες υγείας; Ανταλλάσει χρόνο που αναμένεται να χάσει σε αυτές τις μονάδες με χρήμα προς ένα ιδιώτη γιατρό; Ό,τι και αν συμβαίνει, η υπο-χρησιμοποίηση των δομών προκαλεί την απαξίωση τους (την περαιτέρω απαξίωση τους, γιατί είναι σαφές ότι εδώ και χρόνια οι δομές αυτές δεν ήταν ψηλά στην εκτίμηση του πολίτη). Ταυτόχρονα έχουμε κλινικές, τμήματα ή και νοσοκομεία που λειτουργούν σε ποσοστό μικρότερο του 50%. Αν αυτό δεν είναι απαξίωση του δημοσίου χρήματος με το οποίο φτιάχτηκαν και συντηρούνται αυτές οι δομές, τότε τι είναι;

Έχουμε και εσφαλμένη χρήση πόρων: πανάκριβα φάρμακα 3ης-4ης γενιάς χορηγούνται ως 1η επιλογή. Έχουμε χρήση 2βαθμιων ή 3βαθμιων δομών για την παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (ΠΦΥ). Έχουμε αλληλοεπικαλύψεις. Ενώ λοιπόν οι εισροές όλα τα προηγούμενα χρόνια ήταν γενναιόδωρες, οι «εκροές» ήταν αναντίστοιχες. Και βέβαια αυτό κατ΄εκτίμηση, γιατί τις εκροές δεν τις γνωρίζουμε με ακρίβεια λόγω τεράστιου ελλείμματος στοιχείων.

Και βέβαια όταν μιλάμε για ποιότητα, προφανώς μιλάμε για μέτρηση του αποτελέσματος. Οι Αμερικανοί λένε «η ποιότητα υπάρχει όταν την βλέπεις, “quality is there when you see it”. Αυτό βέβαια αφορά την έκβαση, το αποτέλεσμα. Σημαντική είναι επίσης η έννοια της διαφάνειας του κόστους. Έχουμε γαλουχηθεί την τελευταία 30ετία να μιλάμε για δωρεάν υγεία, ξεχνώντας ότι δεν υπάρχει τίποτε δωρεάν! Ο κόσμος πληρώνει φόρους, πληρώνει κρατήσεις, το κράτος ξοδεύει χρήματα για να φτιάξει δομές, για να μισθοδοτεί προσωπικό. Όλα κοστίζουν. Ο ασθενής που κάνει μια επέμβαση «δωρεάν» σε δημόσιο νοσοκομείο δε ξέρει ποιο είναι το κόστος της, όμως κόστος υπάρχει και είναι πολλαπλάσιο από την αντίστοιχη επέμβαση σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο. Χρειάζεται, λοιπόν, κατ’ αρχήν να υπάρχει γνώση και διαφάνεια του κόστους. Να γνωρίζει ο πολίτης τι κοστίζει η θεραπεία του, να γνωρίζει ο ιατρός τι δαπάνη δημιουργεί στο σύστημα. Η ΠΦΥ λειτουργεί με το εσφαλμένο παράδειγμα των μονοφασικών προβλημάτων: εμφανίζεις πρόβλημα υγείας, θα πας στο γιατρό, θα γίνεις καλά. Δεν είναι έτσι. Στις ΗΠΑ με βάση μελέτη του Institute of Medicine, το 50% του πληθυσμού πάσχει από ένα χρόνιο νόσημα ενώ το 50% του 50% πάσχει και από 2ο χρόνιο νόσημα. Οι άνθρωποι που έχουν πολλαπλές χρόνιες παθήσεις δημιουργούν τεράστιες δαπάνες υγείας και υπάρχει ο «κανόνας 10/70», όπου το 10% του πληθυσμού δημιουργεί το 70% της δαπάνης. Χρόνια νοσήματα, εξ ορισμού, δεν θεραπεύονται. Και επειδή δεν θεραπεύονται δεν έχουν θέση στα νοσοκομεία. Δεν μιλώ φυσικά για την έξαρση ή την επιπλοκή, αναφέρομαι στην χρόνια διαδρομή. Συνεπώς αυτά πρέπει να αντιμετωπιστούν εκτός. Πρέπει λοιπόν η ΠΦΥ να εστιάσει και να ενδιαφερθεί για αυτό που δημιουργεί το 70% της δαπάνης!. Έχουμε επίσης σαφέστατη έλλειψη συντονισμού. Ειδικά οι χρονίως πάσχοντες χρειάζονται συντονισμό γιατί απαιτούνται γιατροί πολλών ειδικοτήτων. Επίσης στην ΠΦΥ δεν έχουμε υπηρεσίες που να λειτουργούν όλο το 24ωρο!. Και έχουμε ένα απολύτως μη αποτελεσματικό μοντέλο αποζημίωσης υπηρεσιών. Είναι αξιοπρεπές ένας γιατρός να πληρώνεται καθαρά 6,5€/επίσκεψη?. Θα πρέπει λοιπόν να στραφούμε σε μονάδες ΠΦΥ, οι οποίες στραμμένες προς τα χρόνια νοσήματα, θα παρέχουν κατάλληλες υπηρεσίες και θα αποζημιώνονται αντίστοιχα. Αυτό ονομάζεται “bundled care” και βεβαίως οι προδιαγραφές αυτές θα πρέπει να είναι ενιαίες τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Αναφορικά με τα νοσοκομεία είναι αναμφισβήτητο ότι χρειαζόμαστε ανασυγκρότηση μονάδων και προσωπικού. Νοσηλευτές χρειαζόμαστε τριπλάσιους, γιατρούς πιθανόν να χρειαζόμαστε λιγότερους, αλλά ορθότερα κατανεμημένους ανά μονάδα και ειδικότητα. Δεν μπορούμε όμως να δεχθούμε άδεια κρεβάτια, απαξιωμένες δομές, κλειστές κλινικές. Πρέπει να υπάρξουν συγχωνεύσεις. Δεν είναι μαγική η λέξη συγχώνευση, το ποια συγχώνευση έχει σημασία. Πρέπει να δούμε και στο εσωτερικό των δομών τι γίνεται, ποια είναι η έκβαση, ποιες είναι οι καταστάσεις που προκύπτουν κατά την νοσηλεία ανεξαρτήτως αιτίου εισαγωγής (“hospital-acquired conditions”). Ποιοι είναι οι ρυθμοί των επανεισαγωγών; Ποιός είναι ο βαθμός ικανοποίησης των χρηστών; Τα υλικά για τα οποία σπαταλήσαμε τεράστια ποσά (stents των 4.500€ τώρα κοστολογούνται 500€) δεν μπορούμε να τα προμηθευόμαστε με δημόσιο ανοιχτό διαγωνισμό;

Δεν θέλουμε αλληλοεπικάλυψη ανάμεσα σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδας υγείας, θέλουμε τη διασύνδεσή τους. Θέτουμε στόχο ένα ενιαίο σύνολο : πρόληψη – θεραπεία – αποκατάσταση - μακροχρόνια φροντίδα. Θεμέλιο για να επιτευχθεί αυτό είναι η φορητότητα του ιατρικού φακέλου που σήμερα τηρείται ως μυστικό στις δομές. Στόχος επίσης είναι η ισορροπία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, διότι δεν είναι ανταγωνιστικοί και πρέπει να συνεργάζονται. Το δημόσιο θα καταρρεύσει αν δεν ζητήσει την βοήθεια του ιδιωτικού τομέα σε δομές υποχρησιμοποιούμενες και απαξιούμενες. Θα καταρρεύσει επίσης από την υπερβάλλουσα ζήτηση σε άλλες δομές. Και χρειαζόμαστε πολιτική για τους ανασφάλιστους, ειδικά σήμερα που ο αριθμός τους έχει εκραγεί. Ενιαία λοιπόν πολιτική εγγύησης του ασφαλιστικού δικαιώματος στην υγεία με εξορθολογισμό των εισφορών. Σε ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα οι εισφορές θα ενταχθούν στην φορολογία, θα απαλλαγεί η εργασία από αυτό το κόστος με όλα τα συνεπακόλουθα οφέλη για την ανταγωνιστικότητα και, άρα, το κράτος, εισπράττοντας τον φόρο, θα εγγυάται την ασφάλιση. Ακόμα και οι συντάξεις πρέπει να ενοποιηθούν, έχουμε δεκάδες ταμεία που δίνουν συντάξεις. Στην Φινλανδία υπάρχει ένας οργα-νισμός [«KELA»], ο οποίος δίνει βοηθήματα σε οικογένειες (βρεφονηπιακοί σταθμοί), σε ηλικιωμένους (βοήθεια στο σπίτι), σε φοιτητές (εστία, σίτιση, μεταφορά), στον άνεργο (επανεκπαίδευση, επιδόματα), αυτά που κάνει ο ΟΑΕΔ. Έχει τις συντάξεις, τη στέγαση (ΟΕΕ, Οργ. Εργ. Κατοικίας), τη φροντίδα των στρατευσίμων. Έχει την ασθένεια (ΕΟΠΥΥ), την αναπηρία, την αποκατάσταση, τις συντάξεις χηρείας/ορφάνιας, τις οικονομικές υπηρεσίες για μετανάστες που εισρέουν και για Φινλανδούς που μεταβαίνουν στο εξωτερικό. Όλα αυτά με μια έξυπνη κάρτα η οποία χρησιμεύει και ως ταξιδιωτικό έγγραφο. ΕΝΑΣ μόνο οργανισμός, όταν στην Ελλάδα έχουμε περισσότερους από 70 για να κάνουμε τα ίδια πράγματα!

Το εθνικό σύστημα υγείας πρέπει να είναι καθολικό, να είναι για όλους, ανεξαρτήτως εισοδήματος, να παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες, να μην επιβαρύνει οικονομικά τον πολίτη πέραν των εισφορών και των φόρων, να υπάρχει για τον πολίτη και όχι για τους εργαζόμενους σε αυτό. Σήμερα υπάρχει μία κουλτούρα καχυποψίας ανάμεσα σε πολίτες και επαγγελματίες υγείας, ανάμεσα στο κράτος και τους επαγγελματίες υγείας και μεταξύ των επαγγελματιών υγείας. Πρέπει να οικοδομηθεί μία κουλτούρα εμπιστοσύνης μεταξύ των εταίρων και η «ποιότητα» είναι το κλειδί. Οφείλουμε να περάσουμε από την θεσμική εχθρότητα στην συμμαχία της ποιότητας.

Συζητήστε αυτό το άρθρο στο χώρο του Φόρουμ (6 απαντήσεις).